Artvin'in İlkleri

From Artvin Ansiklopedisi

Artvin tarihinden ilkler:

İlk kadın belediye başkanı

Artvin'in ilk kadın belediye başkanı, aynı zamanda Türkiye'nin de "İlk Kadın Belediye Başkanı" olan Sadiye Hanım'dır. Yusufeli'nin Kılıçkaya (eski adı Ersis) kasabasından olan Sadiye Hanım, 1930 yılında çıkarılan Belediye Yasası ile kadınlara da belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınması ile aynı yıl (1930) Kılıçkaya Belediye Başkanı seçilmiş ve 2 yıl bu görevi yürütmüştü. Teyzesinin kızı Mediha Hanım da bu dönemde Belediye Meclis Üyeliğine seçilmiş ve Türkiye'nin ilk kadın belediye meclis üyelerinden birisi olmuştur.

(Sadiye Hanım hakkında geniş bilgi için hakkında yazmış olduğum makaleyi indirebilirsiniz (pdf formatında): Tıklayınız

İlk kadın köy muhtarı

"İlk Kadın Köy Muhtarı", 18 Nisan 1999 seçimlerinde Yusufeli'nin Serinsu köyüne muhtar seçilen Fevziye Görkemli'dir.

İlk kadın belediye meclis üyesi

Aynı zamanda Türkiye'nin ilk kadın belediye başkanı da olan, 1930 yılında Yusufeli'nin Kılıçkaya (Ersis) Belediyesine başkan seçilen Sadiye Hanım'ın başkanlığı döneminde belediye meclis üyeliği yapan Mediha (Savcı) Hanım, Artvin'in ilk kadın belediye meclis üyesidir. Mediha Hanım, Sadiye Hanım'ın teyze kızıdır. 1930 yılında kadınlara, belediye seçimlere katılma hakkı tanınmıştı, aynı yıl yapılan seçimlerde belediye meclis üyesi seçilen Mediha Hanım, bu durumda Türkiye'nin de ilk kadın belediye meclis üyelerindendir. Babası, Kosova ve Trablusgarp valilikleri yapmış olan Hafız Mehmet Paşa'dır. Muhlis Bey ile evlenerek Savcı soyadını aldı.

İlk milletvekilleri

23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Akif Bey, Ahmet Fevzi Efendi, Ahmet Nuri Efendi, Ali Rıza ve Mehmet Edip Bey Batum Milletvekili sıfatıyla katıldılar.

Ahmet Nuri Efendi

Mehmet Edip Dinç

İlk otomobil

Artvin'in ilk kamyonetlerinden, 1950'li yıllarda Yusufeli-Erzurum arasında taşımacılık yapan bir kamyonetle hatıra fotoğrafı çektiren vatandaşlar.
İbrahim Meydan'ın arşivinden.

Muvahhid Zeki’nin 1927 basımlı “Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiyye” adlı kitabından öğrendiğimize göre, 1927 yılında Artvin’de yalnızca iki özel motorlu araç bulunuyordu. Birisi Ford marka kamyon, diğeri de binek otomobildi. Bunlar, Borçkalı tüccar Servet Bey’e aitti ve 1926 yılında getirilmişti. Bu araçlar, Hopa-Borçka yolundan zorlukla geçirilmiş, oldukça emek harcanmıştı. Bu yoldan, Servet bey, kendisi de içinde olduğu halde otomobil geçirmek onurunu kazanmıştı. İlk otomobil, Borçka-Artvin arasında işlemekteydi ve oldukça kolaylık sağlıyordu.

İlk dergi

Artvin basın tarihinde bilinen ilk dergi, Artvinli öğretmenlerin, okullarda ulusal kurtuluş bilincini aşılamak ve halka Kurtuluş Savaşı’nın propagandasını yapmak amacıyla çıkardıkları aylık yayınlanan Yeşil Yuva dergisidir. İlk sayısı 1 Ağustos 1338 (1922)’de yayınlandı. Derginin sahibi, Artvin Numune Mektebi Müdürü Ali Rıza Bey’dir. Artvin’de matbaa bulunmadığından, burada hazırlanıp ilk iki sayısı Trabzon’da Türk Matbaası’nda basılan dergi, daha sonra yayınını Ardahan’da sürdürdü. 1 Şubat 1339 (1923) tarihinde yayınlanan 7. sayısından sonra kapandı.

İlk gazete

İlk gazete, Muvahhid Zeki’nin 1927 basımlı “Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiyye” adlı kitabından öğrendiğimize göre, o yıllarda yayınlanmakta olan Artvin adlı bir gazetedir. "İlk günlük gazete" ise Demokrat Çoruh gazetesidir.